Stanowisko Pakietu Niezależnych w kwestii cyfryzacji radia w Polsce.

Warszawa, 18 stycznia 2012r.

Sz.P.
Jan Dworak
Przewodniczący
Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji
Warszawa

Szanowny Panie Przewodniczący,

jeszcze raz bardzo dziękuję za zaproszenie stacji lokalnych, skupionych w projekcie pod nazwą Pakiet Niezależnych, do konsultacji w sprawie uruchomienia radiofonii cyfrowej w Polsce. Poniżej postaram się przedstawić stanowisko lokalnych, komercyjnych stacji radiowych w poruszanej kwestii. Jest to stanowisko wypracowane w wyniku wielu długotrwałych rozmów i dyskusji. Mieliśmy też możliwość zapoznania się z opracowaniem komercyjnych grup radiowych.

STANOWISKO STACJI NIEZALEŻNEGO POROZUMIENIA RADIOWEGO W SPRAWIE KONSULTACJI KRAJOWEJ RADY RADIOFONII I TELEWIZJI W SPRAWIE CYFRYZACJI RADIOFONII W POLSCE.

Radio jest najbardziej rozpowszechnionym towarzyszem codziennych naszych zajęć zarówno w domu, w pracy czy też w samochodzie. Wyłączając samochód, w pozostałych lokalizacjach, internet coraz częściej jest medium dostarczającym informacji i rozrywki, coraz silniej konkurującym z tradycyjnymi mediami. Można pokusić się o stwierdzenie, że często zaczyna zastępować radiodyfuzje.

Obserwując dylematy zarówno regulatorów (KRRiT i UKE) jak i samych uczestników procesu konwersji cyfrowej w naziemnej telewizji, radiowe podmioty komercyjne pragną zwrócić uwagę na szereg aspektów, których analiza i rozstrzygnięcie muszą poprzedzić decyzje technologiczne i regulacyjne związane z procesem ewentualnej cyfryzacji radia.

Dla celów wypracowania jednolitego stanowiska w kluczowych kwestiach dotyczących ekonomicznych, technicznych i programowych aspektów tego procesu stacje radiowe skupione w Pakiecie Niezależnych chcą aktywnie uczestniczyć w pracach związanych z wdrażaniem naziemnej radiofonii cyfrowej. Jednak zajęcie ostatecznego, odpowiedzialnego stanowiska w kwestiach przedstawionych do dyskusji w ramach ogłoszonych przez Pana Przewodniczącego konsultacji, niezbędne jest szczegółowe przeanalizowanie konsekwencji wprowadzenia emisji cyfrowej w sektorze radiofonii, szczególnie w obszarze radiofonii lokalnej.

Najwięcej emocji, dyskusji oraz obaw wśród nadawców lokalnych wzbudziły poniższe zagadnienia:

• rynek radiofonii FM jest już prawie ukształtowany (zostało do rozdania niewiele częstotliwości), cyfryzacja spowoduje jego całkowitą przebudowę i odnowi związane z tym emocje;
• większość nadawców lokalnych jest właśnie po procesie rekoncesji (opłaty);
• teza, że cyfryzacja doprowadzi do większej różnorodności i konkurencji w eterze jest, naszym zdaniem mitem. W momencie obowiązkowego wejścia do systemów nadawczych Jednego Operatora zniknie większość drobnych nadawców i cała różnorodność oferty radiowej;
• proponowana cyfryzacja wprowadza i pogłębia monopol Jednego Operatora jako tego jedynego, dyktującego ceny i „regulującego” dostęp do rynku radiowego. Z jak dużymi kosztami wiąże się współpraca z monopolistą widać już obecnie w FM i cyfrze telewizyjnej. Wielu nadawców lokalnych, często kosztem zasięgu i jakości sygnału, ze względów ekonomicznych, zmuszonych było do poszukiwania alternatywnych lokalizacji nadawczych;
• docelowo, po wdrożeniu sygnału cyfrowego, zasobniejsi nadawcy ograniczą ilość kanałów dystrybucji sygnałów do wypróbowanych i najbardziej efektywnych ekonomicznie. Całą różnorodność (prestiż a nie zysk) dającą „kilku” słuchaczy przekierują po jakimś czasie do internetu;
• wprowadzenie tylko dużych (orientacyjnie jak obecne duże województwa) oczek pokrywających cały teren sygnałem eliminuje z rynku mniejszych nadawców specjalizujących się w docieraniu do mniejszych skupisk miejskich i nie mających funduszy na koncesyjny wykup większych obszarów i funduszy na zaspokojenie potrzeb programowych większego obszaru oraz związanych z tym opłat z tytułu tantiem autorskich;
• cyfryzacja radia w obecnej formie to potencjalna możliwość odwrócenia sytuacji rynkowej (także reklamowej), w której to koszty cyfryzacji Polskiego Radia pokryje abonament, pozostałą część pokryją nadawcy komercyjni (na co stać tylko największych nadawców a mniejszych już nie);
• dzień wdrożenia cyfryzacji może być ostatnim dniem dla ok. 60 stacji głównie z Pakietu Niezależnych;
• wydaje nam się, że ograniczy się możliwości konkurencyjne prywatnym nadawcom ogólnopolskim i wykluczy z rynku pozostałych, mniejszych nadawców;
• ocena efektów rynkowych w innych krajach, które rozpoczęły proces wdrażania technologii cyfrowych nie napawa optymizmem, szczególnie w zakresie popytu na odbiorniki cyfrowe;
• stacje radiowe (także niektóre lokalne) dziś w doskonałej jakości zapełniające kanały satelitarne cieszą się znikomą słuchalnością, choć jest tu prawie wszystko w doskonałej jakości;
• ochrona do 16 czerwca 2015 roku przekazów analogowej telewizji w paśmie III VHF uniemożliwia budowę pełnego pokrycia kraju cyfrową radiofonią;
• brak ujednoliconego standardu w ramach Unii Europejskiej powoduje konieczność zakupu odbiorników najbardziej zaawansowanych technologicznie czyli najdroższych dla możliwości odbioru sygnał w innych krajach;
• kłopoty w skonstruowaniu odbiorników samochodowych automatycznie przełączających się pomiędzy DAB a FM (symultcast?);
• sposób organizacji rynku produkcji i dystrybucji urządzeń do odbioru radia cyfrowego (ustawowa zobowiązująca producentów i sprzedawców do oferowania odbiorników umożliwiających odbiór radia cyfrowego);

Rada Dyrektorów z zainteresowaniem przyjęła propozycje alternatywnych, chyba nowocześniejszych rozwiązań problemu cyfryzacji radia w Polsce, zawarte w opinii największych grup radiowych.

Wśród ważnych aspektów procesu cyfryzacji wydaje się zasadne podkreślić, omówione również w stanowisku największych nadawców prywatnych w Polsce, temat ewentualnego kosztu wymiany radioodbiorników na cyfrowe. Biorąc pod uwagę dane z badań OBOP, w każdym gospodarstwie domowych w Polsce znajdują się przynajmniej 3 radioodbiorniki. Gdyby po procesie cyfryzacji w każdym gospodarstwie miał być choć jeden radioodbiornik, to przy koszcie 1 odbiornika na poziomie ok. 300zł (jak wspomnieliśmy powyżej – należy myśleć o najbardziej zaawansowanych technologicznie, a to koszt nawet 1500 zł za odbiornik), oznaczałoby to konieczność zapłacenia przez Polaków co najmniej kilku miliardów złotych.

Powyższej wymienione zagadnienia powinny stać się wstępem do bardziej szczegółowych analiz i dalszych dyskusji. Krótkie, z pozoru proste, odpowiedzi na sformułowane przez Pana Przewodniczącego w konsultacji pytania mogą mieć fundamentalne i nieodwracalne konsekwencje, szczególnie dla nadawców lokalnych. Podkreślam, że dzisiaj lokalna radiofonia nie jest gotowa przede wszystkim w aspekcie ekonomicznym na proces cyfryzacji radia. Po dwudziestu, w niektórych przypadkach, latach wkładu w rozwój wolności słowa i kultury na naszych małych rynkach, obawiamy się wykluczenia z naszych lokalnych społeczności. Dlatego wspólnie raz jeszcze powinniśmy krok po kroku zastanowić się nad poruszonymi kwestiami i kierunkiem zagospodarowania uwalnianych częstotliwości a co za tym idzie: nad kierunkiem rozwoju radiofonii w Polsce za szczególnym uwzględnianiem potrzeb lokalnych słuchaczy. Ich rozstrzygnięcie musi poprzedzić rzetelna dyskusja na poruszone powyżej tematy.
Dlatego też wprowadzenie obecnych propozycji cyfryzacji radia bez min 10 letniego zamrożenia listy podmiotów mających dostęp do rynku radiowego to pewna zagłada dla rynku lokalnego (czyli tego, o który niby się walczy).

Z wyrazami szacunku,

W imieniu Pakietu Niezależnych

Roman Lewicki
Przewodniczący Rady Dyrektorów